Peter Visser uit Nieuwehorne… of uit Langweer: “Wat foar auto ha jo hjoed mei, menear?”

0

NIEUWEHORNE/LANGWEER – Net even buiten het dorp Nieuwehorne, op de Houtwallen, staat een oud wit halfsteens boerderijtje.

Uit circa 1900, volgens Peter Visser. Het is het ouderlijk huis van Visser, de zojuist gepensioneerde leraar Engels en Duits op het Nordwin College in Sneek. Zelf woont hij in Langweer, een half uur rijden van Sneek. “Officieel woon ik volgens de Burgerlijke Stand in dit boerderijtje”, zegt Visser. “Mijn huis in Langweer heb ik, omdat ik dan dicht bij school zit.” Visser houdt beide huizen aan, want hij heeft de ruimte hard nodig. “Alleen al omdat ik negen auto’s bezit, die moet ik ook kwijt kunnen.”

Peter Visser uit Langweer. Of toch Peter Visser uit Nieuwehorne. Aangezien ik voor zowel GrootHeerenveen als voor GrootDeFryskeMarren werk, kan ik Peter eigenlijk voor beide krantentitels interviewen, besef ik. Omdat ikzelf uit Heerenveen kom, hebben we afgesproken in het boerderijtje van Peter in Nieuwehorne.

Als een vis in het water

“Na 41 jaar lesgeven ging ik deze zomer plotseling met pensioen”, begint Peter Visser. Eh… zag hij dat dan niet aankomen, vraag ik mij verwonderd af. “Dat wel, en het voelt nu nog als vakantie, maar na zes weken begint het leraarschap vast te jeuken. Ik gaf les aan pubers tussen twaalf en zestien jaar. In al die jaren is er eigenlijk niet zoveel veranderd. Pubers blijven pubers, een prachtige leeftijd. Ze komen als kinderen op school en gaan als jong volwassenen weg. Ik heb altijd fulltime gewerkt, maar dan ben je 66 en een half jaar en dan moet je weg! Ik heb een prachtbaan gehad.” En dan, verzuchtend: “De tiid fleant! Veertig jaar klinkt lang, maar zo voelt het niet. Ik zie mezelf nóg solliciteren. Ik was maar een paar jaar ouder dan de leerlingen. Ik voelde me als een vis in het water in het onderwijs.”

Kunstenaarskringen

Het huisje van Peter staat boordevol boeken en aan de muren hangen talloze schilderijen “Die boekenkast met mooie glazen deurtjes is nog van mijn moeder”, legt Peter uit. “En die schilderijen aan de muren zijn gemaakt door verschillende kunstenaars. Mijn moeder was Eva Roos en vóór mijn vader Kees Visser was ze getrouwd met de Amsterdamse kunstschilder Frank de Bruin. Ze verkeerde in kunstenaarskringen en kende mensen als Karel Appel en Gerard Sluyter.” Peter toont een werkelijk prachtige krijttekening, een portret van zijn moeder Eva, gemaakt door Frank de Bruin. “Maar mijn moeder wilde kinderen, en Frank de Bruin was kunstenaar, die wilde reizen. Dat ging niet samen.” Eva Roos hertrouwt met Kees Visser, en in Amsterdam worden twee zoons en een dochter geboren.

In het huis van Peter hangt nóg een portret van zijn moeder, een fotoportret in een zware lijst. “Dat was voor een dichtbundel die ze uitbracht. Die foto is gemaakt door Syb Braaksma uit Tjalleberd. Mijn moeder was dichteres, schilderes, en heeft ook een kinderboek geschreven, officieel uitgegeven door Callenbach in Nijkerk.”

Koerierster in de oorlog

Eva Visser-Roos is een jaar of tien geleden overleden, maar ze is nog volop aanwezig in het huisje van Peter. “Mijn moeder is in 1922 geboren. Ze was koerierster in de oorlog onder de schuilnaam Jane de Bruin. Dat was in Hilvarenbeek en Breda. Na de oorlog is ze persoonlijk onderscheiden door Koningin Wilhelmina. Die onderscheiding moest ze komen ophalen op het stadhuis, samen met anderen, die ook waren onderscheiden. Op het paleis kregen ze een broodmaaltijd met de Koningin aangeboden. Ieder mocht een sneetje brood uit de schaal pakken, en alle brood wat daarna overbleef, werd allemaal door de Koningin opgegeten.” Er klinkt bijna een plaatsvervangende verontwaardiging in zijn stem.

Een zelfde soort verontwaardiging heeft hij jaren daarvoor ook, ergens eind jaren ’60, bij een tentoonstelling in Heerenveen in de oude gevangenis achter Crackstate. Het gebouw is dan weliswaar allang niet meer in gebruik als gevangenis en zal worden gesloopt in 1973, maar in de tijd dat Peter Visser op de RSG in Heerenveen zit, staat het nog overeind. Zijn geschiedenisleraar neemt de klas mee naar de tentoonstelling. Er hangen honderden foto’s, waaronder een foto van Koningin Wilhelmina die een onderscheiding uitreikt aan mensen uit het verzet 1940-1945. Peter herkent zijn moeder op de foto en vertelt dat tegen de leraar geschiedenis. Die vindt dat een onzinnige opmerking. “We hebben de foto bij ons thuis!”, zegt Peter en de volgende dag neemt hij die foto mee als bewijs.

In 2018, tijdens een evenement van Leeuwarden-Fryslân, Culturele Hoofdstad van Europa, leest Peter Visser het verhaal wat hij over zijn moeder schrijft drie keer voor in zijn eigen huisje voor een publiek van tien tot twaalf mensen, en een keer in zijn huis in Langweer. En nog eens op uitnodiging in dorpshuis De Kiekenhof in Nieuwehorne.

Talenknobbel

Peter Visser, geboren in 1953 in Amsterdam, en sinds 1960 wonend in Nieuwehorne, spreekt vloeiend en accentloos Fries, Frans, Duits en Engels. Hij is niet voor niets leraar Duits en Engels. “Die talenknobbel heb ik van mijn ouders. Van mijn moeder, maar ook van mijn vader. Die was medisch vertaler. Hij moest medische boeken vertalen uit het Italiaans naar het Engels. Ik ben hier in Nieuwehorne opgegroeid, alles en iedereen was Friestalig. Ik heb als leraar ook de acte Geschiedenis gehaald, maar met de talen had ik het druk genoeg in het onderwijs.”

Dat hij een echte talenknobbel heeft, merkte Peter in Duitsland. “Ik rijd in een Mercedes 230E uit 1983, dat is mijn dagelijkse auto. Natuurlijk met een Nederlands kenteken. Toen ik een keer in Duitsland was, vroegen ze me daar waarom ik in een Nederlandse auto reed. Ik spreek nu eenmaal geen Rudi Carrell-Duits. Mijn dagelijkse auto in de drie wintermaanden is trouwens een VW golf, die noem ik mijn ‘pikelauto’, want die is zwaar aangetast door het strooizout.”

Zeven klassiekers

“Ik kan me ook in het Tsjechisch wat redden, maar Tsjechisch is een heel moeilijke taal. Ik praat altijd maar wat voor het lieve vaderland weg. Het belangrijkste woord is ‘pivo’, weet ik inmiddels, dat betekent ‘bier’. Dat ik een beetje Tsjechisch spreek, komt door mijn hobby. Ik verzamel oldtimers.”

Tijdens het interview was ons al opgevallen dat Peter Visser niet alleen veel schilderijen en boeken bezit, maar dat er hier en daar in zijn huisje ook schaalmodelletjes van klassieke auto’s staan en er opvallend veel bladen en boeken op tafel liggen over auto’s. Of liever: over een specifieke auto, de Tsjechische Tatra. “Tatra kennen we in hier in Nederland eigenlijk alleen als vrachtauto”, zegt Peter. “Ook dankzij de Parijs-Dakar rally. Ik bezit zeven klassiekers, waaronder drie Tatra personenauto’s. In de tijd van het IJzeren Gordijn kende West-Europa de Tatra personenauto’s helemaal niet. Tijdens de communistische periode zijn alleen maar Tatra vrachtwagens hier naar toe geïmporteerd.

Dan heb ik nog een Ford Taunus 12M P4; een Trabant, maar die rijdt nu niet, want er zit nog geen Nederlands kenteken op; een MGB cabrio uit 1974; en een Skoda Felicia, een Tsjechische cabriolet uit 1960.”

Tatra Chromka, 1978

De Tatra’s vormen onmiskenbaar de schatten uit de collectie van Peter Visser. Om die te bewonderen gaan we naar de schuur en de loods achter het huisje. De Tatra personenwagens ogen groot en imposant en zien er bepaald niet uit als auto’s voor het gewone volk. Dat waren ze ook niet, volgens Peter. “Tatra was eigenlijk voor de Staatsmannen in Tsjechië. De gewone mensen reden Skoda. Ik heb een Tatra T87 uit 1948, een T603 uit 1969 en een T613 uit 1978. Die laatste is van de DDR regering geweest, de Minister van Landbouw reed hier in.” Peter heeft zelfs de twee staatsvlaggetjes voor op de auto er nog bij. “De 613 heeft chroombumpers en een V8 motor, luchtgekoeld, achterin. Hij wordt ook wel de Tatra Chromka genoemd.”
Peter Visser heeft niet alleen een huis vol verhalen, ook zijn auto’s hebben allemaal een verhaal, merken we. We kunnen maar moeilijk loskomen van al dit moois. En dan hebben we nog niet eens gezien wat er in Langweer staat. De leerlingen van Peter Visser vroegen niet voor niets regelmatig: “Wat foar auto ha jo hjoed mei, menear?”

Door Henk de Vries
Foto: Hielke Weening

Het is niet meer mogelijk te reageren

X
X

Deel dit met een vriend